هویت ایرانی، به‌مثابهٔ گوهر تابناک تمدنی کهن، در طول هزاره‌ها با تاروپود فرهنگ، زبان، ادب، هنر، دین و معنویت این مرزوبوم گره خورده است. این هویت نه‌تنها در آثار ماندگار معماری، شعر و فلسفه، بلکه در جان و دل مردمان این سرزمین و در وجود مفاخر و مشاهیر آن تجلی یافته است. بازشناسی این چهره‌های درخشان، نه یک کنجکاوی تاریخی، بلکه ضرورتی برای حفظ پیوند نسل‌ها و تداوم هویت ملی در جهان متغیر امروز است.
مفاخر و مشاهیر، ستارگان فروزان آسمان فرهنگ و تمدن این سرزمین‌اند؛ آنان که با اندیشه، قلم، هنر و مجاهدت خود، میراثی گران‌بها برای آیندگان به یادگار گذاشته‌اند. از حکیمان و عارفان وادی معرفت تا عالمان و ادیبان عرصه دانش و ادب، از هنرمندان و معماران تا اندیشمندان و مصلحان اجتماعی، همه و همه در شکل‌گیری و تداوم هویت ایرانی–اسلامی نقش‌آفرین بوده‌اند. این میراث معنوی، سرمایه‌ای بی‌بدیل برای مواجهه با چالش‌های جهان معاصر و ترسیم افق‌های آینده است.
دانشگاه پیام نور تربت حیدریه، با درک این رسالت فرهنگی و علمی، بر آن است تا با برگزاری همایش ملی «هویت ایرانی و بازشناسی مشاهیر و مفاخر»، گامی مؤثر در جهت معرفی، تکریم و تحلیل علمی جایگاه مفاخر و مشاهیر ایران‌زمین بردارد. این همایش، بستری برای گردهمایی پژوهشگران، اندیشمندان، مورخان، ادیبان، هنرمندان و علاقه‌مندان به فرهنگ و تمدن ایرانی فراهم می‌آورد تا با رویکردی علمی و بین‌رشته‌ای، ابعاد گوناگون هویت ایرانی و نقش مفاخر در تداوم آن را به بحث و بررسی بگذارند.
از جمله اهداف این همایش می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- بازشناسی و معرفی مفاخر ملی و ایرانی
- تحلیل مؤلفه‌های شکل‌گیری و تداوم هویت ایرانی در طول تاریخ
- بررسی نقش زبان، ادبیات، هنر، رسانه و میراث فرهنگی در پاسداشت هویت ملی
- تبیین جایگاه مفاخر و مشاهیر در تمدن ایرانی–اسلامی
- بررسی ابعاد شخصیت، اندیشه و میراث شهید امام خامنه‌ای
- ایجاد زمینهٔ هم‌افزایی علمی و فرهنگی میان پژوهشگران و نهادهای فرهنگی
- تولید ادبیات علمی و پژوهشی در حوزهٔ هویت ایرانی و مفاخر ملی
- انتقال میراث فرهنگی و معنوی به نسل جوان و تقویت هویت‌پذیری آنان
محورهای اصلی همایش عبارت‌اند از:
1. هویت ایرانی و مؤلفه‌های شکل‌گیری آن
2. نقش مشاهیر و مفاخر در تمدن ایرانی–اسلامی
3. بازشناسی مفاخر ملی و ایرانی
4. زبان و ادبیات فارسی در پاسداشت هویت ایرانی
5. میراث فرهنگی، تاریخی و معنوی ایران در تداوم هویت ملی
6. هویت ایرانی و رسانه‌های نوین
7. هویت ایرانی و هنرهای معاصر
8. هویت ایرانی و مسائل اجتماعی معاصر
9. هویت ایرانی و اقتصاد فرهنگ
10. هویت ایرانی و تعاملات بین‌المللی
11. بازشناسی جامع شخصیت، اندیشه و میراث شهید امام خامنه‌ای (محور ویژه)
ضرورت و اهمیت همایش
ضرورت تاریخی: هویت ایرانی میراثی گران‌بهاست که حفظ و انتقال آن به نسل‌های آینده، وظیفه‌ای ملی و تاریخی است.
ضرورت فرهنگی: مفاخر و مشاهیر، سرمایه‌های نمادین فرهنگ ایرانی‌اند و بازشناسی آنان، تقویت‌کننده سرمایه فرهنگی جامعه است.
ضرورت علمی: تولید ادبیات علمی و پژوهش‌های بین‌رشته‌ای در حوزه هویت ایرانی، خلأ پژوهشی موجود را پر می‌کند.
ضرورت اجتماعی: تقویت هویت ملی، عامل انسجام اجتماعی، کاهش آسیب‌های فرهنگی و افزایش سرمایه اجتماعی است.
ضرورت بین‌المللی: معرفی چهره علمی و فرهنگی ایران به جهان، در تقویت دیپلماسی فرهنگی و مقابله با ایران‌هراسی مؤثر است.
مخاطبان همایش
استادان، پژوهشگران و دانشجویان رشته‌های تاریخ، ادبیات، فرهنگ، جامعه‌شناسی، علوم سیاسی، هنر، معماری و مطالعات بین‌رشته‌ای
اعضای هیئت علمی دانشگاه‌ها و مؤسسات پژوهشی
مدیران و کارشناسان نهادهای فرهنگی، آموزشی و رسانه‌ای
فعالان حوزه میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع خلاق
علاقه‌مندان به تاریخ، فرهنگ، ادبیات و هویت ایرانی
نخبگان، اندیشمندان و صاحب‌نظران حوزه هویت و مفاخر
هویت ایرانی، میراثی است که در گذر هزاره‌ها، با خون دل عالمان، با آه شاعران، با اندیشه فیلسوفان و با دست هنرمندان این سرزمین ساخته و پرداخته شده است. مفاخر و مشاهیر، ستارگان این آسمان‌اند که راه را در تاریکی نشان داده‌اند. همایش ملی «هویت ایرانی و بازشناسی مشاهیر و مفاخر»، دعوتی است به بازخوانی این گنجینه، به پاسداشت این ستارگان و به ساختن پلی میان دیروز، امروز و فردای ایران اسلامی. بیایید با هم، چراغ هویت را فروزان نگاه داریم.
این همایش فرصتی مغتنم برای پژوهشگران، استادان، دانشجویان و علاقه‌مندان به فرهنگ و تمدن ایرانی است تا با ارائهٔ مقالات علمی، یافته‌های خود را در زمینهٔ هویت ایرانی و بازشناسی مفاخر به اشتراک بگذارند و در ساختن آینده‌ای مبتنی بر هویت، فرهنگ و تمدن ایرانی–اسلامی سهیم شوند.
